Een strip geeft in minuten een getal. Een bewijsstuk vraagt om criteria, controles en soms een tweede techniek.
De vraag is niet welke methode beter is, maar welke methode bij de beslissing past. Een stortput heeft binnen vijf minuten een antwoord nodig. Een handhaver heeft een resultaat nodig dat overeind blijft bij een tegenanalyse. Tussen die twee werkelijkheden zit een groot verschil in eisen.
Een kwantitatieve laterale-flowtest zoals een ROSA-strip is een screeningmethode met een kwantitatieve uitlezing. Hij is ontworpen om binnen het relevante bereik een concentratie te schatten en om een partij snel goed of verdacht te verklaren. Hij is niet ontworpen om een stof op structuur te identificeren of om een juridisch geschil te beslechten.
Confirmatie gebeurt met een chromatografische methode, doorgaans LC-MS/MS, waarbij de stof wordt gescheiden en op basis van massa en fragmentatie wordt geïdentificeerd. Die methode is langzamer en duurder, maar levert het bewijs dat een screenende strip niet kan leveren.
| Methode | Tijd | Sterkte | Beperking |
|---|---|---|---|
| Laterale flow (ROSA) | 2 – 10 min | snel, eenvoudig, kwantitatief binnen bereik | geen identificatie; matrix- en verdunningsafhankelijk |
| ELISA | 1 – 2 uur | gevoelig, veel monsters per plaat | kruisreacties, minder robuust bij complexe matrices |
| HPLC | uren tot dagen | gevestigde referentiemethode | minder gevoelig dan MS/MS voor sommige toxinen |
| LC-MS/MS | uren tot dagen | identificatie en bevestiging, multi-toxine | kosten, expertise, geen veldgebruik |
Verordening (EU) 2023/2782 stelt in bijlage II eisen aan methoden: een recovery van 70 tot 120%, een relatieve standaardafwijking onder herhaalbaarheid van maximaal 20%, een reproducibility van maximaal 25% en een bepaalbaarheidsgrens van maximaal de helft van de maximumgehalte, bij voorkeur een vijfde. Voor aflatoxine B1 in babyvoeding geldt een LOQ van 0,1 µg/kg.
Die criteria gelden formeel voor de officiële controle. Ze zijn ook een bruikbare meetlat voor een eigen methode: wie een strip inzet zonder de recovery en de LOQ voor zijn eigen matrix te kennen, weet niet of het getal bruikbaar is. De leverancier levert de gegevens per matrix; het laboratorium hoort die te verifiëren met eigen monsters.
Rond elk resultaat zit een bandbreedte. Bij een norm van 1.000 µg/kg DON en een meetonzekerheid van 15% betekent een resultaat van 1.050 µg/kg niet automatisch dat de partij is afgekeurd. De beslisregel vraagt om het resultaat, gecorrigeerd voor recovery, minus de uitgebreide meetonzekerheid te vergelijken met de norm. Dat pleit ervoor om bij twijfel niet te discussiëren over de strip, maar een tweede monster te nemen of te confirmeren.
Charm schrijft in zijn instructies een dagelijkse temperatuurcontrole, dagelijkse kalibratiestrips en wekelijkse positieve en negatieve controlemonsters voor. Die discipline is geen formaliteit: zonder controlemonster is een afwijkend resultaat niet te onderscheiden van een afwijkende strip, een verlopen kit of een verkeerde verdunning.
<a href="/nl/kennisbank">Naar de kennisbank</a>
<a href="/nl/normen">Naar de normen</a>